1. Na mocy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej 2017/2226 z dnia 30 listopada 2017 roku ustanawiającego system wjazdu/wyjazdu (EES) (Dziennik Urzędowy UE z 2017 roku, seria L, pozycja 327/20) oraz w związku z postanowieniami Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/1534 z dnia 18 lipca 2025 roku w sprawie tymczasowych odstępstw od niektórych przepisów rozporządzeń (UE) 2017/2226 i (UE) 2016/399 w odniesieniu do stopniowego uruchamiania systemu wjazdu/wyjazdu (Dziennik Urzędowy UE z 2025 roku, seria L, pozycja 1534) a także Decyzji Wykonawczej Komisji Europejskiej 2025/1544 z dnia 30 lipca 2025 roku określającej datę uruchomienia systemu wjazdu/wyjazdu, od dnia progresywnego uruchomienia systemu EES, tj. od 12 października 2025 r. zmianie uległy zasady dotyczące przedłużania pobytu krótkoterminowego obywateli państw trzecich na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wynikające z umów dwustronnych o zniesieniu obowiązku wizowego, zawartych przez Polskę przed rozpoczęciem stosowania w pełni dorobku prawnego Schengen.
Od 12 października 2025 r. przedłużenie pobytu bezwizowego na terytorium Polski, po wykorzystaniu dozwolonego okresu pobytu krótkoterminowego w ramach ruchu bezwizowego, nie przekraczającego 90 dni w każdym okresie 180-dniowym, w odniesieniu do całego terytorium państw obszaru Schengen, możliwe jest wyłącznie na podstawie umowy dwustronnej o zniesieniu obowiązku wizowego, zawartej przez Polskę przed rozpoczęciem stosowania w pełni dorobku prawnego Schengen, jeżeli przepisy danej umowy przewidują możliwość przedłużenia pobytu w ramach ruchu bezwizowego o 90 dni.
Dotyczy to umów zawartych przez Polskę z Argentyną, Brazylią, Chile, Hondurasem, Kostaryką, Nikaraguą i Urugwajem.
Organem właściwym do takiego przedłużenia bezwizowego pobytu cudzoziemca w Polsce jest wojewoda właściwy ze względu na miejsce pobytu cudzoziemca (art. 300 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2025 r., poz. 1079 z późn. zm.)). Przedłużony pobyt bezwizowy jest rejestrowany w EES. W okresie przedłużonego pobytu cudzoziemiec ma prawo przebywać wyłącznie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zaś wyjazd po wykorzystaniu przedłużonego pobytu może nastąpić wyłącznie przez granice zewnętrzne Rzeczypospolitej Polskiej. Ponowny wjazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ramach ruchu bezwizowego nie będzie traktowany jako przedłużenie pobytu bezwizowego na podstawie danej umowy dwustronnej (brak możliwości wjazdu w ramach ruchu bezwizowego na kolejne 90 dni, bez zachowania limitu 180-dniowego, na podstawie umowy dwustronnej). Ponowny wjazd na terytorium Polski w ramach ruchu bezwizowego będzie możliwy zgodnie z zasadą pobytów do 90 dni w każdym okresie 180-dniowym na obszarze Schengen (także z uwzględnieniem przedłużonego pobytu bezwizowego).
2. W związku z powyższym, na mocy wyżej wymienionych aktów prawnych dotyczących systemu wjazdu/wyjazdu (EES), od 12 października 2025 r. obywatele innych krajów, tj. USA, Izraela, Japonii, Korei Południowej, Malezji, Meksyku, Panamy, Paragwaju, Peru, Wenezueli oraz w przypadku Hongkongu i Makau, którzy do tej daty mogli wjeżdżać do Polski ponownie w ramach ruchu bezwizowego, na podstawie umów dwustronnych o zniesieniu obowiązku wizowego, zawartych przez Polskę przed rozpoczęciem stosowania w pełni dorobku prawnego Schengen, na kolejne 90 dni, bez zachowania limitu 180-dniowego, dotyczącego pobytów krótkoterminowych na całym obszarze Schengen, a które to umowy nie przewidują możliwości przedłużenia pobytu w ramach ruchu bezwizowego, nie mogą już korzystać z takich ponownych wjazdów.
W celu ponownego wjazdu do Polski, zaraz po upływie wykorzystanego pobytu w ruchu bezwizowym na całym terytorium państw obszaru Schengen, obywatele ci mogą ubiegać się u konsula za granicą o wydanie wizy długoterminowej, uprawniającej do pobytu przekraczającego 90 dni.
Podobnie w celu pobytu na terytorium Polski przekraczającego 90 dni lub w celu kontynuacji pobytu w Polsce po upływie wykorzystanego pobytu w ruchu bezwizowym na całym terytorium państw obszaru Schengen, obywatele ci mogą obiegać się u konsula za granicą o wydanie wizy długoterminowej lub o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy – u wojewody właściwego ze względu na miejsce pobytu na terytorium Polski.
Możliwe jest także udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na okoliczności wymagające krótkotrwałego pobytu, w wyjątkowych okolicznościach. Zgodnie z art. 181 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 roku o cudzoziemcach, zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na okoliczności wymagające krótkotrwałego pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej można udzielić cudzoziemcowi, który przebywa na tym terytorium, jeżeli:
- jest obowiązany do osobistego stawiennictwa przed polskim organem władzy publicznej lub
- obecności cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wymaga jego wyjątkowa sytuacja osobista lub
- obecności cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wymaga interes Rzeczypospolitej Polskiej.
Zezwolenia tego można udzielić na okres niezbędny do realizacji celu, ze względu na który zezwolenie zostało udzielone, nie dłuższy jednak niż 6 miesięcy. Zezwolenia tego można także udzielić, gdy okoliczności ubiegania się o to zezwolenie nie uzasadniają pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące.
W związku z powyższymi zmianami, w stosunku do obywateli państw wymienionych w punkcie 2, datę 12 października 2025 r. władze polskie uznają za datę rozpoczynającą dla obywateli tych państw nowy okres dopuszczalnego pobytu krótkoterminowego, nieprzekraczającego 90 dni w każdym 180-dniowym okresie, także w przypadku wcześniejszego pobytu w ruchu bezwizowym na terytorium Polski przed dniem 12 października 2025 r. lub w tym dniu. Pobyt w ruchu bezwizowym na terytorium Polski przed tą datą nie będzie wliczany do limitu dozwolonego pobytu krótkoterminowego na obszarze Schengen, nieprzekraczającego 90 dni w każdym 180-dniowym okresie. Zasada ta dotyczy obywateli tych państw przebywających na terytorium Polski w ruchu bezwizowym w dniu 12 października 2025 r., jak i wjeżdżających do Polski w ruchu bezwizowym począwszy od tej daty.